Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, TÜBİTAK ve KOSGEB’in Dünya Bankası desteğiyle yürüttüğü SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektörüne yönelik önemli bir teknolojik dönüşüm programı desteklendi. Program, sektörde yaygın kullanılan DC tahrik sistemlerini, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik sunan yerli AC tahrik sistemleriyle değiştirmeyi hedefliyor.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen bu Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesini kapsıyor. Bu projelerle, verimlilik odaklı motor ailesi, yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu ve ağır hizmet tipi redüktör sistemleri geliştirilecek. Üniversite ve sanayi iş birliğiyle yürütülen bu AR-GE çalışması, haddehane uygulamalarına yönelik rekabetçi ürünler geliştirmeyi ve Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri yetkinliğini artırmayı amaçlıyor.
Programın temel hedefleri arasında, mevcut DC motor sistemlerinin verimlilik seviyelerini yüzde 82-88’den yüzde 96,5 ve üzerine çıkarmak bulunuyor. Bu dönüşümle, enerji tüketimi ve karbon emisyonlarının önemli ölçüde azaltılması, bakım ihtiyacının düşürülmesi ve işletme sürekliliğinin artırılması amaçlanıyor. Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane ihtiyaçlarına yanıt verecek.
Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu sayede motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini içeren bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulacak. Bu entegre yapı, Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesini güçlendirecek.
Program sonunda ortaya çıkacak yerli ve özgün teknolojilerin, hem Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılması hem de Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda ihracat potansiyeli taşıması hedefleniyor. Bu yeni nesil tahrik sistemleri, Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine önemli katkılar sunacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulaması, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret açısından kritik hale getirdi. Türkiye’nin Avrupa ile olan güçlü ticaret bağları ve demir-çelik ihracatının büyük bölümünün Avrupa pazarına yapılması, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izini stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkarıyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin en enerji yoğun sanayi alanlarından biri olarak toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu nedenle üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin verimliliğinin artırılması, hem enerji maliyetlerini düşürmek hem de karbon emisyonlarını azaltmak açısından büyük önem taşıyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, görece düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüz sanayisinin sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği alanındaki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif haline geldi. Özellikle rotor sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, yüksek enerji verimliliği ve düşük bakım ihtiyacı ile öne çıkıyor. Kurgulanan Ürünleştirme Programı, bu ihtiyaçtan hareketle haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi amaçlıyor.
Program kapsamında geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini kapsayan entegre bir sistem yaklaşımıyla tasarlanacak.
