Çin’in Şinjiang bölgesinde yapılan keşifte, Türk runik harfli metinler bulundu. Bu metinler, kitap boyutunda olan Irk Bitig haricinde taş, kaya ve ağaç gibi farklı nesneler üzerine de yazılmıştı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aydın, Hoten’de bulunan ağaç çubuktaki Türkçe metni şu şekilde okudu: “Aş(ın) kıymetini bil! (anla!). Bu yüzden tok az imiş.” Prof. Dr. Aydın, metnin ayrıntılarını TRT Haber’de Ayşe Şimşek’e anlattı.
Köktürk harfli ağaç çubuğu, Hoten’de bulundu ve 2007 yılında Pekin Milli Kütüphanesi tarafından satın alındı. Bugün bu çubuk, BX 3-95 envanter numarası ile korunmaktadır. Prof. Dr. Erhan Aydın’a göre metin, muhtemelen 9. yüzyıla aittir.
Prof. Dr. Aydın, metnin 9. yüzyıldan kalma olduğunu belirtirken, metinde bulunan 16 işaret arasında ses karşılığı olan harflerin olduğunu ve yazının genel olarak 9. yüzyıla dayandığını ifade etti.
Prof. Dr. Aydın, Hoten’de bulunan dört ağaç plakadan oluşan bir başka metnin daha olduğunu duyurdu. Bu metnin de yakın zamanda yayımlanması planlanıyor.
