Shenzhen, Çin’in İlk Kapsamlı Kentsel Gelişim Endeksi UIS’i Tanıttı

30 Ocak’ta, 10’uncu Shenzhen–Hong Kong Mimarlık ve Şehircilik Bienali kapsamında düzenlenen etkinlikte “Shenzhen Kentsel Endeks Gündemi (UIS)” dünya kamuoyuna tanıtıldı. Xinhua Haber Ajansı’na bağlı Liaowang Enstitüsü başta olmak üzere çeşitli kurumların ortak çalışmasıyla hazırlanan bu girişim, Shenzhen’in 45 yıllık hızlı büyüme sürecinde edindiği şehircilik deneyimini dünyayla paylaşmayı ve küresel kentleşme sorunlarına çözüm üretmeyi amaçlıyor. Gündem çalışması, UN-Habitat ve Singapur Yaşanabilir Şehirler Merkezi gibi uluslararası saygın kuruluşların da entelektüel katkılarıyla şekillendirildi.

Geleneksel sıralama odaklı endekslerden farklı olarak UIS, “insan odaklı” bir yaklaşımı merkeze alıyor. Kentleri yalnızca mevcut performanslarıyla değil, “nasıl bir geleceğe doğru ilerledikleri” ve “daha iyi bir geleceğe nasıl ulaşabilecekleri” soruları üzerinden değerlendiriyor. Bu doğrultuda oluşturulan “6+19+50+X” gösterge sistemi; altı temel değer boyutunu, 19 ikincil boyutu, 50 somut göstergeyi ve gelecekte genişletilebilecek esnek bir “X” alanını kapsıyor. Ayrıca gündem çerçevesi, “İnsan Odaklı Üç Bilgelik” metodolojisi, örnek olay incelemeleri ve diyalog platformları gibi bileşenleriyle, teorik çerçeveyi uygulanabilir politikalara dönüştüren bütüncül bir yapı sunuyor.

Shenzhen Kentsel Planlama ve Arazi Kaynakları Araştırma Merkezi Direktörü Shan Liang, UIS’i şehirler için hazırlanmış “üç parçalı bir navigasyon seti”ne benzetiyor. Bu sistem, geçmişi değerlendirme, bugünü analiz etme ve geleceği planlama işlevlerini bir arada sunuyor. Hem Çin’de hem de uluslararası alanda birçok uzman, UIS’in küresel kent yönetimi için uygulanabilir ve örnek alınabilir bir Doğu modeli sunduğu görüşünde. Özellikle Asya, Afrika ve Latin Amerika’da hızlı kentleşme yaşayan bölgeler için önemli bir referans niteliği taşıdığı ifade ediliyor.

UIS’in ön tanıtımı 2025 Çin Deniz Ekonomisi Fuarı gibi etkinliklerde gerçekleştirilmiş ve geniş ilgi görmüştü. Önümüzdeki dönemde gösterge sisteminin daha da geliştirilmesi ve uluslararası iş birliklerinin derinleştirilmesi planlanıyor. UIS’in Mayıs 2026’da düzenlenecek BM Dünya Şehirler Forumu’nda tanıtılması, endeks sonuçlarının ise Haziran ayında gerçekleştirilecek Dünya Şehirler Zirvesi’nde açıklanması öngörülüyor. Çin’in APEC yılı fırsatından da yararlanılarak, küresel şehir iş birliği ve sürdürülebilir kalkınma alanında entelektüel katkı sunması hedefleniyor.